Αναρτήθηκε από: ktogias | Ιουνίου 13, 2008

Συζητώντας και διαβάζοντας για το Ελεύθερο Λογισμικό

Από 04/02/2010 το ktogias blog έχει μεταφερθεί  στο blog.ktogias.gr . Για να δείτε ενημερώσεις και νέα σχόλια και να σχολιάσετε αυτό το άρθρο χρησιμοποιήστε τη διεύθυνση: http://blog.ktogias.gr/2008/06/13/συζητώντας-και-διαβάζοντας-για-το-ελε/

Καθώς οι εξελίξεις γύρω από το ελεύθερο λογισμικό, τα ανοικτά πρότυπα και τις διανομές linux γίνονται όλο και πιο ραγδαίες και οι όροι αυτοί ακούγονται όλο και πιο συχνά από τα μέσα ενημέρωσης και τους ειδικούς του χώρου της πληροφορικής, όλο και πιο συχνά βρίσκομαι στη θέση να προσπαθώ να εξηγήσω σε φίλους και γνωστούς που έχουν από μεγάλη έως ελάχιστη επαφή και γνώση του χώρου της πληροφορικής, διάφορες πτυχές των χαρακτηριστικών του ελεύθερου λογισμικού, των μεθόδων ανάπτυξης και εμπορευματικής αξιοποίησής του, της φιλοσοφίας και της πολιτικής που το διέπουν και πηγάζουν από αυτό και των κινήτρων για υιοθέτησή του ή μη. Ίσως και εγώ επιδιώκω την εμπλοκή μου σε συζητήσεις πάνω σε αυτά τα θέματα. Η χρόνια ενασχόλησή μου με τον χώρο του ελεύθερου λογισμικού (αν θυμάμαι καλά το 1998-99 πήρα στα χέρια μου το πρώτο cd linux από το υπολογιστικό της σχολής μου – στιγμή που άλλαξε για πάντα τη σχέση μου με και την οπτική μου για στους υπολογιστές – ) και ο ενθουσιασμός μου για τις εξελλίξεις που συμβαίνουν σε αυτόν προκαλούν πολύ συχνά μακροσκελείς συζητήσεις με ανθρώπους του χώρου, αλλά και με απλούς ελάχιστα εξοικιωμένους χρήστες υπολογιστών, που μπορούν να κρατήσουν ώρες και να περάσουν από ή να καταλήξουν σε παθιασμένες αντιπαραθέσεις (έχω χάσει – ή κερδίσει – πολλά απογεύματα και βράδια συζητώντας για ελεύθερο λογισμικό).

Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών που δείχνουν ενδιαφέρον για το ελεύθερο λογισμικό προσελκύεται αρχικά από το χαμηλό κόστος. Το τζάμπα πουλάει! Καθώς όμως μιλάω μαζί τους συχνά προκύπτουν απορίες και προβληματισμοί που ξεφεύγουν από το ρηχό θέμα του κόστους, της απόδοσης και της καταλληλότητας και άπτωνται των φιλοσοφικών, πολιτικών και επιχειρηματικών προεκτάσεων και παρατηρήσεων που πηγάζουν από την εξέλιξη, υιοθέτηση και χρήση του ελεύθερου λογισμικού. Η επαφή με τον τρόπο σκέψης, τη φιλοσοφία και τις επιχειρηματικές πρακτικές που εφαρμόζονται στο ελεύθερο λογισμικό αποτελεί σοκ για τους περισσότερους. Οι μη μυημένοι στην ιδεολογία του ελεύθερου λογισμικού θέτουν ερωτήματα που ενώ η απάντησή τους σε εμένα φαίνεται εκ πρώτης όψεως προφανής και αυταπόδεικτη, εντούτοις αποδεικνύεται αρκετά δύσκολη και συναντά σθεναρή αντίσταση από πλήθος αντεπιχειρημάτων. Κάποια από αυτά τα ερωτήματα είναι τα εξής:

  • «Και ποιος ελέγχει και διασφαλίζει την ποιότητα του παραγώμενου ελεύθερου λογισμικού; Μόνο μια εταιρία μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο!»
  • «Πως είναι δυνατόν κάτι που παράγεται από χομπίστες και όχι από μια οργανωμένη εταιρική δομή να είναι χρήσιμο και ποιοτικό; Οι μεγάλες εταιρίες έχουν τα χρήματα και συγκεντρώνουν όλα τα μεγάλα μυαλά του χώρου. Πως είναι δυνατόν μια ομάδα που δεν έχει στόχο το κέρδος και δεν διαθέτει τους πόρους να φτιάξει κάτι το ίδιο καλό ή καλύτερο;»
  • «Γιατί κάποιος να αναμειχθεί στην ανάπτυξη ελεύθερου λογισμικού ή να εκδώσει τη δουλειά του ως ελεύθερο λογισμικό, ενώ θα μπορούσε να την καρπωθεί κλείνοντας την, πατεντάροντας την και πουλώντας την πολύ ακριβά;»
  • «Αν δώσω τον κώδικά μου κάτω από άδεια ελεύθερου λογισμικού θα μπορούν να βγάλουν λεφτά από αυτόν ακόμα και οι ανταγωνιστές μου, χωρίς εγώ να πληρώνομαι γι’ αυτό. Δεν με εκμεταλλεύονται έτσι; Δεν καταλαβαίνω γιατί κάποιος να κάνει κάτι τέτοιο… Μα**ας είναι;»
  • «Πως βγάζουν λεφτά οι εταιρίες ελεύθερου λογισμικού; Ποιος πληρώνει τους προγραμματιστές για τον ελεύθερο κώδικα που γράφουν και γιατί;»
  • «Και τι κάνουν οι μεγάλες παραδοσιακές εταιρίες λογισμικού; Δεν μπορεί να το αφήσουν έτσι. Αργά ή γρήγορα θα βρουν τον τρόπο να το καταπνίξουν ή να το εκφυλίσουν.»
  • «Μπορεί υπάρχει το linux και το openoffice, αλλά για εξειδικευμένες λειτουργίες που χρειάζομαι δεν πρόκειται ποτέ να γραφτούν ελεύθερα προγράμματα. Τα κλειστά προγράμματα που τις παρέχουν παράγονται από μια – δυο εταιρίες σε όλο τον κόσμο που είναι και κορυφαίες, έχουν στοχευμένο κοινό το οποίο δεν χρειάζεται κάτι παραπάνω από αυτά που προσφέρουν, και συνεπώς κανένας δεν θα ασχοληθεί να αναπτύξει εναλλακτικά ελεύθερα προγράμματα, ενώ αν κάποιοι το κάνουν έχουν μηδενική πιθανότητα να φτάσουν και να χτυπήσουν τις εδραιωμένες στο χώρο εταιρίες. Συνεπώς γιατί να χάσω το χρόνο μου ασχολούμενος με το ελεύθερο λογισμικό αφού πάντα θα χρειάζομαι κλειστές εφαρμογές που τρέχουν σε κλειστά λειτουργικά συστήματα;»

Ερωτήματα και προβληματισμοί σαν τους παραπάνω πολύ συχνά γίνονται αφορμή για ατέλειωτες ώρες συζητήσεων και σχεδόν πάντα καταλήγουν στη φιλοσοφία, την ιδεολογία και τη γενικότερη θεώρηση του ανθρώπου, της κοινωνίας, της επιστήμης, της τεχνολογίας και της πολιτικής που σχετίζονται με το κίνημα του ελεύθερου λογισμικού. Η επιτυχία ή αποτυχία απάντησης τέτοιων ερωτήσεων και αντίκρουσης θέσεων όπως οι παραπάνω εξαρτάται σε τελική ανάλυση από τον ίδιο το συνομιλητή. Όσο πιο βαθιά μπαίνει η συζήτηση τόσο τα επιχειρήματα υπερ του ελεύθερου λογισμικού έρχονται σε πλήρη συμφωνία ή άμεση ρήξη με τη φιλοσοφική στάση που τηρεί ο συνομιλητής απέναντι στη ζωή, τον τρόπο που ο ίδιος επιλέγει να ερμηνεύει τα όσα συμβαίνουν γύρω του, τις πολιτικές και θρησκευτικές πεποιθήσεις του. Και τότε η αντίσταση αρκετών συνομιλητών γιγαντώνεται. Χρησιμοποιούν κάθε θεμιτό ή αθέμιτο τρόπο (παρερμηνεία, παραπληροφόρηση, λογικά διολισθήματα) προκειμένου να υπερασπιστούν τον κόσμο τους που πλέον νιώθουν ότι απειλείται. Και σε τέτοιες στιγμές πιάνω κι εγώ τον εαυτό μου να μην είναι καλά διαβασμένος. Να γίνονται ερωτήσεις που δεν έχω σκεφτεί ποτέ την απάντησή τους. Να ζητούνται ιστορικά στοιχεία ή ντοκουμέντα που κάπου έχω ακούσει ότι κάπως έτσι είναι, αλλά δεν μπορώ εκείνη τη στιγμή να τεκμηριώσω, να ακούω πράγματα που νιώθω από τη γενική μου γνώση ότι δεν στέκουν ή δεν έγιναν ακριβώς έτσι, αλλά να μην έχω τις γνώσεις να τα αντικρούσω, να αναφέρω μη διασταυρωμένες πληροφορίες που αποδεικνύονται ελλιπείς ή λάθος.

Τον τελευταίο καιρό η αυξημένη συχνότητα τέτοιων συζητήσεων με έχει ωθήσει να αφιερώνω αρκετό από τον ελεύθερο χρόνο μου στην αναζήτηση πηγών για την πληρέστερη ενημέρωσή μου γύρω από τα πρακτικά και φιλοσοφικά θέματα που άπτονται του ελεύθερου λογισμικού. Ευτυχώς το internet βρίθει από σχετικά άρθρα και πληροφορίες. Αρκεί κάποιος να έχει όρεξη να ψάξει και να διαβάσει. Και αν και ασχολούμαι με το χώρο του ελεύθερου λογισμικού σχεδόν 10 χρόνια πια, σε κάθε αναζήτησή μου θα πέσω πάνω σε κάτι που είτε δεν ήξερα, είτε δεν είχα καταλάβει καλά, είτε το είχα σκεφτεί κι εγώ και δεν φανταζόμουν ότι και κάποιος άλλος έχει την ίδια άποψη.

Μια τέτοια αναζήτηση έκανα και σήμερα, ορμώμενος από μια χθεσινοβραδινή συζήτηση με κάτι φιλαράκια κάτω από τον βραδινό ουρανό της Πάτρας, και έπεσα πάνω στις παρακάτω πηγές που προτείνω να διαβάσει όποιος ενδιαφέρεται να καταλάβει και να βοηθήσει αυτό που λέμε ελεύθερο λογισμικό (και φυσικά να ψάξει και να διαβάσει ακόμα περισσότερες):

Advertisements

Responses

  1. Πραγματικά με τον τρόπο που τα περιγράφεις με κάνεις και ταυτίζομαι γιατί ακριβώς τα ίδια εχω πάθει και γώ μετα απο ώρες συζητήσεων. Πρεπει να ενημερωθούμε πιο καλα όλοι εμείς του ΕΛ/ΛΑΚ γιατι μου φαίνεται μας τη βγαίνουν 🙂 και εκει που έχουμε και δικιο στο τέλος μας διαφεύγουν κάποια μικρά επιχειρήματα τα οποία μάλιστα τα βρίσκουμε την επόμενη μέρα απο τη συζήτηση που κάναμε 🙂 Νομος του Μερφι…

  2. Το ελεύθερο λογισμικό είναι μεν «δωρεάν» αλλά από άρθρα ακριβώς σαν αυτό του Κωνσταντίνου φαίνεται ότι δεν αρκεί αυτό. Η πρώτη εντύπωση του «δωρεάν» είναι έντονη, αλλά σίγουρα δε χρειάζεται να είναι μόνο αυτή το επιχείρημά μας όταν συζητάμε με κόσμο που δεν έχει επαφή με το ελεύθερο λογισμικό.

    Η έμφαση στη «φιλοσοφία» του Ε/Λ φαίνεται μερικές φορές «γραφική» στις ομιλίες του RMS, αλλά έχει δίκιο όταν λέει ότι πρέπει να τονίζουμε και το φιλοσοφικό κομμάτι της ελευθερίας του λογισμικού. Σε πολλά μέρη έχω συναντήσει posts που λένε ακριβώς το ανάποδο, ότι, δηλαδή, είναι ενοχλητικό να πρήζεις τον άλλο με «φιλοσοφικές μπαρούφες» όταν «απλά θέλει να κάνει τη δουλειά του». Διαφωνώ εντελώς με αυτή την αντιμετώπιση του ελεύθερου λογισμικού. Όποιος απλά «θέλει να κάνει τη δουλειά του» μπορεί να την κάνει σχεδόν με οποιοδήποτε πρόγραμμα, αρκεί να αποδεχτεί τις συμβάσεις και τους περιορισμούς του προγράμματος.

    Η μεγάλη προσφορά του ελεύθερου λογισμικού δεν είναι στο ότι «μπορεί να κάνει τη δουλειά του» χωρίς να πληρώσει κανείς. Είναι ακριβώς η αίσθηση ελευθερίας που προσφέρει. Η ελευθερία δεν εξαρτάται πάντα από την τιμή που έχει κάτι σε ένα παζάρι, αλλά περισσότερο από το ποιός ελέγχει αυτή την τιμή. Η ελευθερία, ακόμα και στα δημοκρατικά καθεστώτα με άμεση δημοκρατία, εκεί όπου κάθε πολίτης έχει το λόγο, εξαρτάται από πολύ περισσότερους παράγοντες από το απλό κριτήριο του ποιός έχει τα λεφτά και πόσα έχει.

    Το ελεύθερο λογισμικό, εκτός από «τσάμπα», είναι μια προσπάθεια που μεταφέρει ένα μέρος από τον έλεγχο του λογισμικού από τα «λίγα» άτομα ενός κλειστού, αδιαφανούς εμπορικού «ιερατείου», στα πολλά άτομα όλου του κόσμου. Οι συνέπειες από αυτό δεν είναι όλες προφανείς, και δεν είναι εύκολο να γίνουν αποδεκτές από κάποιον που έχει — ακόμα και εντελώς φρούδες — ελπίδες να γίνει μέρος του ιερατείου κάποτε. Αυτό είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο συναντάει «αντίσταση» από τον απλό κόσμο η έννοια του ελεύθερου λογισμικού. Όλοι έχουν την κρυφή ελπίδα να γίνουν μια μέρα «χαλίφηδες στη θέση του χαλίφη», ή, για να είμαστε πιο μοντέρνοι, Bill Gates στη θέση του Bill Gates. Το να γίνεις «τύραννος» στη θέση του υπάρχοντα τύραννου, δεν είναι πάντα καλή ιδέα, αλλά δυστυχώς είναι μια ιδέα που δεν θα λείψει σχεδόν ποτέ από το ανθρώπινο γένος :-/

    Αλλά ξεφεύγω πάλι… Ωραίο post, Κωνσταντίνε 🙂


Kατηγορίες

Αρέσει σε %d bloggers: